Przebudowa reaktorów sekwencyjnych SBR na reaktory BIOSELEKT PN Od reaktorów sekwencyjnych SBR do reaktorów BIOSELEKT PN. Autor: mgr inż. Mirosław Nowak Oczyszczanie ścieków metodą osadu czynnego znano już na początku XIX w. W roku 1914 zostało zapoczątkowane i rozwinięte w Anglii przez Arderna i Locketta. Osad czynny – to zorganizowany w kłaczkach zespół mikroorganizmów, spełniający rolę minireaktora, w którym zachodzą wszystkie procesy przemian biochemicznych /oczyszczania ścieków/. Osad czynny stanowi swoistą wspólnotę życiową wielu różnorodnych organizmów, które mają zdolność rozkładania substancji organicznych i przekształcania związków mineralnych w substraty potrzebne im do życia i rozwoju. W skład kłaczków osadu czynnego wchodzą żywe drobnoustroje, martwe komórki, nie rozłożone cząstki organiczne oraz części nieorganiczne. Osad czynny chemicznie to ok. 70% części organicznych /68% azotu i 30% węgla/ i 30% nieorganicznych /20-25% CaO, 17-20% Al2O3, 6-7% Fe2O3, 30-35% SiO2, 12-15% P2O5/. Od czasu pojawienia się pierwszych oczyszczalni pracujących na bazie osadu czynnego do chwili obecnej powstało kilka zasadniczych systemów (układów technologicznych) oczyszczania ścieków. Ich główne różnice dotyczą sposobu przepływu ścieków, który może być ciągły lub nieciągły. Reaktory z przepływem ciągłym wymagają minimum dwóch komór biologicznych i ze względów eksploatacyjnych dwóch osadników wtórnych. W osadnikach wtórnych następuje sedymentacja osadu czynnego i odpływ ścieków oczyszczonych do odbiornika. Reaktory z przepływem nieciągłym nazywane SBR to takie reaktory, do których ścieki surowe dopływają w sposób ciągły a odpływają do odbiornika okresowo najczęściej jeden lub dwa razy na dobę. Klasyczny reaktor SBR to jeden zbiornik wyposażony w układy napowietrzania, mieszania i pomiarowe np. stężenia tlenu. Reaktor SBR jest jednocześnie reaktorem i osadnikiem wtórnym. Mikroorganizmy osadu czynnego w takim reaktorze poddawane są stałemu obciążeniu osadu, co jest jedną z najważniejszych przyczyn niekorzystnego zjawiska tzw. puchnięcia osadu wywołanego nadmiernym rozwojem bakterii nitkowatych. Rozwojowi bakterii nitkowatych sprzyja dopływ ścieków zawierających w szczególności tłuszcze, cukry, detergenty i siarczki. Puchnięcie osadu powoduje zdecydowane pogorszenie właściwości sedymentacyjnych osadu, który w reaktorze SBR utrudnia a w skrajnych przypadkach uniemożliwia odprowadzenie ścieków oczyszczonych do odbiornika. Na powierzchni pojawia się kożuch w wyniku flotacji spuchniętego osadu, a jego kłaczki w postaci zawiesiny odpływają ze ściekami oczyszczonymi i wtórnie je zanieczyszczają pogarszając wszystkie limitowane parametry określone w pozwoleniu wodnoprawnym. Wydawać by się mogło, że w ciągu prawie 100 lat od czasów Arderna i Locketta układy technologiczne uległy takiej modyfikacji, która ogranicza lub eliminuje zjawisko puchnięcia osadu. Z przykrością należy stwierdzić, że tak się nie stało i że rozwinięto chemiczne wspomaganie procesu oczyszczania w oparciu o koagulanty na bazie żelaza i glinu, które jednak eliminują skutek a nie przyczynę ale za to są bardziej dochodowe dla ich producentów i dostawców a dla eksploatatorów oczyszczalni znacznie podnoszą koszty oczyszczania. Propozycją firmy SADEKO jest reaktor sekwencyjny BIOSELEKT PN, posiadający wbudowany selektor – urządzenie, które jest wydzieloną strefą reaktora zapewniające wysokie obciążenie osadu a co za tym idzie znaczne ograniczenie rozwoju bakterii nitkowatych. System BIOSELEKT został zaprojektowany, wdrożony i jest eksploatowany w trzech oczyszczalniach ścieków – Chodecz, Bukowice, Gołuchów – łącznie sześć reaktorów BIOSELEKT o przepustowości od 350 do 800 m3/d. System ten jest systemem grawitacyjnym i nie wymaga dodatkowych nakładów energetycznych, co wiąże się ściśle z kosztami eksploatacji. System BIOSELEKT PN jest systemem stworzonym przez firmę SADEKO i podlega ochronie prawnej.